Un estudo da UDC viaxa 11.000 anos atrás para descubrir como cambiaron as chuvias no oeste peninsular
Como eran as chuvias no oeste da Península Ibérica hai miles de anos? Un estudo liderado desde a Universidade da Coruña (UDC) permite responder a esta pregunta a través da análise dun arquivo climático conservado durante milenios no fondo dun lago da Serra da Estrela, en Portugal.
A investigación, liderada pola investigadora do Centro Interdisciplinar de Química e Bioloxía (CICA) da UDC Uxía Fernández-Pérez, reconstruíu a evolución das precipitacións nesta zona durante os últimos 11.000 anos. Os resultados poñen o foco na importancia da dinámica do Atlántico Norte á hora de determinar a chegada de humidade ao oeste peninsular.
O traballo foi publicado na revista científica 'Paleoceanography and Paleoclimatology' e forma parte do proxecto internacional HOLMODRIVE, iniciado en 2018 e liderado polo investigador do CICA Armand Hernández. No estudo tamén participa o investigador Roberto Bao, xunto cun equipo científico de España, Portugal, Alemaña, Suíza e Canadá.
Un clima marcado por períodos húmidos e secos
A análise revela que as condicións climáticas do oeste peninsular experimentaron importantes variacións ao longo dos últimos 11.000 anos. Durante este período sucedéronse etapas máis húmidas e outras máis secas, que estiveron relacionadas en boa medida cos cambios na circulación do Atlántico Norte.
Un dos factores destacados pola investigación é a posición das rutas polas que se desprazan as borrascas atlánticas. A súa evolución, xunto con outros procesos oceánicos e atmosféricos, condicionou durante miles de anos a cantidade de humidade que chegaba ao oeste da Península.
Esta relación ten especial interese para Galicia debido á forte influencia atlántica do seu clima. O estudo non permite reconstruír directamente as precipitacións galegas, pero si achega información sobre os mecanismos de gran escala que contribúen a explicar a súa variabilidade.
Un arquivo climático conservado nun lago
Para reconstruír as condicións de humidade de épocas nas que aínda non existían estacións meteorolóxicas, o equipo científico recorreu aos sedimentos acumulados no lago Peixão, na Serra da Estrela.
Os investigadores analizaron compostos procedentes das ceras das plantas que quedaron preservados nos sedimentos ao longo de miles de anos. A composición química destes materiais conserva información relacionada coas precipitacións e coa dispoñibilidade de auga no momento no que medraba a vexetación.
Este método permite reconstruír a evolución das condicións de humidade a través do tempo e coñecer mellor a variabilidade natural das precipitacións. A información obtida tamén axuda a contextualizar os cambios que se producen actualmente no clima do oeste peninsular.
Segundo o traballo, comprender como respondeu esta zona aos cambios do Atlántico Norte ao longo de miles de anos resulta especialmente relevante nun escenario no que a evolución das precipitacións e a dispoñibilidade de auga cobran cada vez máis importancia para Galicia e para o conxunto da Península Ibérica.
Un centro con máis de 200 investigadores
O estudo foi desenvolvido no marco do CICA, Centro Interdisciplinar de Química e Bioloxía da UDC, creado en 2015 como centro de investigación en ciencias avanzadas.
Actualmente conta con máis de 200 investigadores e investigadoras repartidos en tres áreas científicas: Biomedicina; Alimentación, Contaminación e Saúde; e Nanociencia e Materiais Avanzados.
Desde 2024, o CICA conta ademais co recoñecemento CIGUS da Xunta de Galicia, que acredita a calidade e o impacto da súa actividade investigadora.