A Coruña avanza para anular a poxa que levou a Casa Cornide ás mans da familia Franco
O Concello da Coruña dará a próxima semana un novo paso no procedemento iniciado para tentar recuperar a Casa Cornide para o patrimonio público. O pleno municipal estudará a proposta para desestimar as alegacións presentadas por Francisco Franco Martínez-Bordiú, neto do ditador, e continuar coa revisión de oficio dos acordos municipais que permitiron a saída do inmoble do patrimonio municipal en 1962.
O expediente busca revisar dous acordos adoptados aquel ano. O primeiro, do 3 de xullo de 1962, aprobou a venda da Casa Cornide mediante poxa pública e o prego de condicións que debía regular o proceso. O segundo, do 2 de agosto, corresponde á adxudicación do inmoble a Pedro Barrié de la Maza. Así consta na documentación municipal relativa ao procedemento.
As alegacións foron presentadas por Francisco Franco Martínez-Bordiú, que tamén actúa en representación da sociedade Pristina SL e dos seus irmáns, segundo figura no expediente. Entre os argumentos expostos pola familia atópanse cuestións relacionadas coa suposta caducidade do procedemento, a situación xurídica do inmoble, o tempo transcorrido desde os feitos e a validez dos actos realizados en 1962.
Un expediente que xa pasou polo pleno
O Concello xa deu un paso importante o pasado mes de marzo, cando o pleno aprobou declarar que o procedemento de revisión de oficio non estaba caducado e acordou continuar coa tramitación. A decisión chegou despois de que a familia Franco solicitase que se dese por finalizado o proceso.
A documentación municipal incorpora diferentes informes xurídicos para analizar as cuestións formuladas durante o expediente. Entre eles figura un informe elaborado por Carlos Aymerich Cano, profesor da Universidade da Coruña, que analiza a legalidade dos actos realizados arredor da poxa e das posteriores transmisións.
O Concello sostén que existen motivos para revisar aqueles acordos e determinar a súa posible nulidade. Entre os aspectos estudados están as condicións da poxa e as modificacións realizadas posteriormente, así como a situación patrimonial do inmoble.
A operación de 1962, no centro da investigación
A historia da Casa Cornide remóntase a unha operación que comezou coa súa incorporación ao patrimonio municipal. Segundo os antecedentes manexados polo Concello, o inmoble foi transmitido ao Concello en 1962 e, pouco despois, sacado a poxa pública.
O 2 de agosto de 1962, Pedro Barrié de la Maza resultou adxudicatario por 305.000 pesetas. Tres días despois, a Casa Cornide foi vendida a Carmen Polo, esposa de Francisco Franco, por 25.000 pesetas. O propio Concello sinalou estas operacións nos informes que deron pé ao actual procedemento de revisión.
A Administración local considera que a análise da legalidade destas operacións debe facerse por diferentes vías. A eventual nulidade da poxa e da adxudicación corresponde ao procedemento administrativo de revisión de oficio, mentres que a posible nulidade da posterior compravenda a Carmen Polo tería que ser dirimida pola vía civil.
Por tanto, a aprobación do acordo no pleno non significaría que a Casa Cornide pase inmediatamente a ser propiedade municipal. O procedemento administrativo é un paso previo á eventual actuación xudicial que o Concello pretende emprender para recuperar o inmoble.
Un edificio protegido y abierto a visitas
La Casa Cornide fue declarada Ben de Interese Cultural (BIC) en 2023, después de un proceso impulsado para reforzar su protección patrimonial. El Ayuntamiento mantiene desde hace años su objetivo de recuperar el inmueble para el patrimonio público.
El edificio también comenzó a recibir visitas públicas gratuitas en 2025, después de la declaración como BIC. Para el Ayuntamiento, aquella apertura supuso otro avance en el proceso para devolver la Casa Cornide al ámbito público.
Ahora, la corporación municipal deberá pronunciarse sobre las alegaciones presentadas por la familia Franco y sobre la continuación de la revisión de los acuerdos de 1962. El objetivo final sigue siendo llevar la disputa a los tribunales para intentar recuperar la titularidad pública del inmueble.