Medio ambiente

As modificacións coñecidas do expediente elevan en 2,8 millóns de euros o custo anual previsto desde o terceiro ano da concesión, mentres o goberno local defende a modernización dunha infraestrutura clave e a oposición cuestiona a súa viabilidade, o seu encaixe ambiental e a factura final para a cidade

A planta de Nostián volve situarse no centro da política coruñesa. O expediente do novo contrato, que o goberno local levou este mércores 22 de abril á xunta de goberno, incorpora cambios económicos de calado con respecto á licitación lanzada en xaneiro: os dous primeiros anos mantéñense arredor dos 9,5 millóns de euros anuais, pero o custo previsto entre o terceiro e o vixésimo quinto exercicio sobe duns 11 millóns a 13,8 millóns ao ano. O movemento prodúcese tras a estimación parcial de alegacións presentadas por grandes operadores do sector e reabre, con máis intensidade ca nunca, o debate sobre canto custará realmente adaptar Nostián ás novas esixencias ambientais e manter en pé o modelo coruñés de tratamento de residuos.

As modificacións coñecidas afectan ao corazón económico da concesión. O canon vinculado á demanda deixa de ser unha tarifa única e pasa a estruturarse en tres tramos segundo as toneladas que entren na planta: 130,88 euros por tonelada se non se alcanzan as 132.001, 112,60 euros ata 177.999 e 98,82 euros por riba desa cifra. Ademais, a xestión dos rexeitamentos pasa de 72 a 94 euros por tonelada, a taxa de desconto axústase ao 5,20 % e o 13 % do canon destinado a retribuír os investimentos queda fóra dos coeficientes penalizadores mensuais. Tamén se abre a porta a alongar a duración formal do contrato máis alá dos 25 anos se houbese atrasos administrativos ou por forza maior, co obxectivo de garantir 23 anos efectivos de explotación da planta xa renovada.

O que está en xogo non é un contrato máis. Nostián é unha infraestrutura estratéxica para A Coruña e para boa parte da súa contorna metropolitana. Segundo a documentación remitida polo propio Concello á Oficina Nacional de Avaliación, a planta leva en funcionamento desde o ano 2000, recibe residuos do Consorcio As Mariñas desde xullo de 2001 e o novo contrato prevé que o 62 % da entrada sexa lixo do municipio coruñés e o 38 % restante do consorcio. O contrato vixente procede da concesión adxudicada en 1997 e segue prestándose coa actual concesionaria mentres non entre en vigor a nova etapa, o que explica a presión acumulada sobre unha instalación que leva anos operando nun marco transitorio.

A folla de ruta municipal é ambiciosa. En xaneiro, cando se aprobou a licitación, o Concello situou o valor estimado do contrato en case 585 millóns de euros e presentou a operación como un xiro estrutural na política ambiental da cidade. O plan combina a remodelación integral da planta coa explotación da instalación, dos puntos limpos e do vertedoiro clausurado. Inclúe unha nova liña de tratamento, novas naves de compostaxe, a ampliación da biometanización, melloras no tratamento do aire e dos lixiviados, actuacións en dixestores, EDAR e planta de gas, ademais da xestión de catro puntos limpos fixos e da incorporación dun segundo punto limpo móbil. O obxectivo declarado é recuperar máis envases, mellorar a calidade do compost, reducir os rexeitamentos e aumentar a produción de biogás baixo as mellores técnicas dispoñibles da UE.

Porén, a gran sombra do expediente segue sendo a viabilidade económico-financeira. A Oficina Nacional de Avaliación concluíu en novembro de 2025 que o proxecto concesional presentado 'non resulta sostible financeiramente' e recomendou revisar a planificación, o dimensionamento futuro da planta, a estimación do volume de residuos e a adecuación dos custos. A oficina puxo o foco, sobre todo, na falta dun compromiso xurídico vinculante do Consorcio As Mariñas para seguir enviando os seus residuos a Nostián, razón pola que analizou como escenario base unha demanda reducida ao 62 %. O Concello rebateu esa metodoloxía, defendeu que a posibilidade de saída do consorcio era 'remota', reivindicou que a planta podería recibir residuos doutras administracións e sostivo, apoiándose en informes académicos, que o seu estudo de viabilidade si era correcto ao traballar con valores monetarios constantes e cunha taxa de desconto real do 5,44 %.

Ese conflito técnico xa se trasladou de cheo ao terreo político. O PP endureceu o seu discurso e sostén que o novo marco encarece aínda máis unha concesión que, ao seu xuízo, seguirá sen garantir o cumprimento da normativa europea de reciclaxe. Os populares relacionan este expediente coa subida da taxa do lixo e co acordo extraxudicial coa concesionaria, mentres o goberno local e o BNG replican que Nostián precisa dunha saída ordenada, con control público e seguimento político. Nese contexto, o xulgado do contencioso-administrativo número 2 avalou en marzo o acordo entre o Concello e Albada/Urbaser, no que a administración aceptou cobrar 8,3 millóns de euros fronte aos 14 millóns inicialmente reclamados polos sobrecustos dos rexeitamentos. A moción do PP para anular ese pacto foi rexeitada, e a emenda pactada entre socialistas e nacionalistas para crear unha comisión de seguimento saíu adiante.

O BNG, pola súa parte, leva meses advertindo de que o atraso na licitación agrava os problemas dunha planta moi deteriorada, e nas últimas semanas puxo tamén o foco na seguridade laboral. Esa preocupación enlaza co malestar do comité de empresa de Albada, que convocou mobilizacións a comezos de abril para denunciar precariedade, deterioración das instalacións e ausencia de avances reais nun concurso que consideran urxente. Os traballadores alertaron de accidentes laborais, filtracións sobre equipos eléctricos e falta de investimento, un escenario que engade unha dimensión social e industrial a un debate que adoita presentarse só en cifras e porcentaxes de reciclaxe.

Ao mesmo tempo, o Concello tenta demostrar que a reforma de Nostián non vai soa e que forma parte dun cambio máis amplo no sistema de residuos. En febreiro aprobou a compra de 136.230 caldeiros aireados para biorresiduos, 272.460 tarxetas sen contacto para a apertura electrónica de contedores, 408.690 bolsas compostables, 136.230 embudes para aceite usado e 800 contedores de carga lateral, todo co argumento de mellorar a separación en orixe e achegarse aos obxectivos comunitarios. A mensaxe municipal é clara: sen mellor recollida separada non hai planta que dea resultados. A incógnita é se ese esforzo chegará a tempo para converter Nostián nunha infraestrutura capaz de reciclar máis, custar menos do que agora se teme e deixar de ser, dunha vez, un foco permanente de conflito político e técnico na Coruña.