Formoso alerta de que os concellos están 'ao bordo do crack financeiro' pola falta de financiamento da Xunta
O presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, advertiu este luns no Parlamento de Galicia das dificultades económicas que atravesan os concellos para manter os servizos públicos básicos. Na súa comparecencia ante a Comisión de Economía, Facenda e Orzamentos, na que presentou as principais liñas das contas provinciais para 2027, asegurou que as entidades locais están 'ao bordo do crack financeiro', debido ao incremento dos custos e á falta de recursos para asumir as súas responsabilidades.
Formoso puxo o foco na situación dos 93 municipios da provincia, que, segundo explicou, afrontan un aumento continuado dos gastos de funcionamento dos servizos municipais, entre eles o subministro enerxético, a depuración de augas, a recollida e tratamento do lixo e o Servizo de Axuda no Fogar (SAF). A esta presión económica engadiu a transferencia de competencias impropias por parte doutras administracións sen que vaian acompañadas do financiamento necesario.
O presidente provincial cuestionou a resposta da Xunta ante esta situación. Aínda que recoñeceu o incremento do 8,4 % previsto para o Fondo Galego de Cooperación Local nos orzamentos autonómicos de 2027, considerou que a mellora resulta insuficiente para cubrir as necesidades dos municipios.
Segundo os datos expostos por Formoso, o fondo contará con 203 millóns de euros para os 313 concellos galegos, o que representa arredor do 1,3 % dun orzamento autonómico de 15.158 millóns. Pola contra, a Deputación da Coruña destina o 28,28 % dos seus recursos directos á asistencia municipal. O presidente sostivo que, en termos relativos, o esforzo financeiro provincial para apoiar os concellos multiplica por vinte o da Xunta.
Formoso tamén denunciou que a Deputación non recibe fondos do Fondo Galego de Cooperación Local e puxo como exemplo do desequilibrio financeiro o mantemento de centros que, segundo lembrou, son competencia exclusiva da Administración autonómica. A institución provincial destina 20,15 millóns de euros anuais a seis centros educativos e de atención a menores, unha responsabilidade que lle xera un déficit neto de 18,98 millóns cada ano.
Un orzamento de case 294 millóns e sen débeda
As contas da Deputación para 2027 ascenderán a 293.930.000 euros, a cifra máis elevada da súa historia. O orzamento medra un 14,6 % respecto ao exercicio anterior, o que supón 33,3 millóns de euros máis, principalmente polo incremento das transferencias do Estado. A institución manterá, ademais, a débeda cero por décimo ano consecutivo, sen recorrer a operacións de crédito nin asumir custos financeiros.
Un dos principais instrumentos de apoio aos municipios seguirá sendo o Plan Único de Concellos (POS+), que contará con 92 millóns de euros, un 4,54 % máis que na convocatoria anterior. Dentro del inclúese unha liña específica de POS Social, dotada con oito millóns. Se se engaden as convocatorias de subvencións xa publicadas, a Deputación calcula que poñerá á disposición directa dos concellos 115,16 millóns de euros en 2027.
Outro dos ámbitos reforzados será o Servizo de Axuda no Fogar. A institución provincial elevará de 14 a 16 euros a hora financiada aos concellos e prevé sufragar un total de 395.804 horas de atención ás persoas maiores no rural.
O Plan de Emprego Local (PEL) tamén aumentará a súa dotación un 15,34 %, ata alcanzar os 18,8 millóns de euros, con especial atención ao apoio aos autónomos dos municipios de menos de 10.000 habitantes. No ámbito dos coidados, a Deputación avanzará no modelo de Casas de Acompañamento ás Persoas Maiores nas Pontes, Rianxo e Ordes, orientado a ofrecer alternativas residenciais que eviten o desarraigo das persoas maiores.
As contas inclúen tamén actuacións de apoio ao comercio, dixitalización e infraestruturas. O programa MercaNaVila, destinado a impulsar o comercio local nas vilas de menos de 20.000 habitantes, mobilizou xa máis de 6,4 millóns de euros en vendas e 2,82 millóns en descontos. Para o proxecto Xemelgo Dixital Provincial de Calidade de Vida resérvanse 1,34 millóns de euros, mentres que a conservación e mellora dos 2.050 quilómetros da rede viaria provincial contará con 37,39 millóns.
Na parte final da súa intervención, Formoso reclamou unha reforma financeira e lexislativa que permita dotar os concellos de recursos estables para asumir os servizos que prestan. Entre as cuestións que considera necesario revisar citou a Lei de Impulso Demográfico e o proxecto de Lei de Administración Local de Galicia, co obxectivo de garantir un financiamento suficiente para o funcionamento das entidades locais.