Opinión: Música e Santa Semana
Por Julia Mª Dopico Vale e Piñeiro
A Semana Santa é a celebración que conmemora a paixón, a morte e a resurrección de Xesucristo, o Deus entre os homes para moitos e, para tantos outros, o maior revolucionario de todos os tempos, xa que representa a toda vítima, ao derrotado crucificado, aos rexeitados e aos marxinados, a aqueles que só poden ser consolados pola magnitude da Misericordia descrita como “infinita, constante e inesgotable”.
En máis de cento vinte países, as procesións reúnen a millóns de persoas; noutros celébranse outras festividades relixiosas e noutros a vida transcorre con “normalidade” ou en guerra, que é o peor. Resulta difícil para nós, sexa como for, non decatarnos de que estamos na Semana da Paixón, na que saen ás rúas en procesión todo tipo de tallas e esculturas que fan da imaxinería unha arte de raíz moi profunda, reproducindo o acontecido en Yerushaláyim aquela vez… no Calvario. María —din as escrituras— permaneceu en silencio; Ha-Magdalit, a de Migdal, díxolle: “Rabuni!”; Xudas arroxou as moedas da súa traizón para ir aforcarse; os sacerdotes recolléronas para mercar o Campo de Sangue; un ladrón dixo “acórdaste de min”; o outro “sálvate a ti mesmo”; o pobo burlábase ditando a sentenza mortal: “¡Sexa crucificado!”; Pilatos lavou as mans: “Inocente son eu do sangue deste xusto”… E todo así mentres o Nazareno camiñaba coa súa cruz ás costas pronunciando aquelas sete palabras: “Tzame ena; Eloí, lemá sabactani; Abba, Shbop Ion o… Mashalah” —“como Deus quixo”—.
Edipo é nada e todo á vez, igual ca isto, como finalmente o é para cada un de nós, cumprindo cada quen o seu destino e entón… ¡Oh, a liberdade! ¡Que cuestión tan complexa! Beethoven soubo velo na 5ª Sinfonía; Tchaikovsky na 4ª e na 6ª; Verdi en La forza del destino; Wagner no Anel do Nibelungo; Arriola, o galego, no Epílogo das poesías de Machado… Camiño arriba e costa enriba, como o serpenteante e rochoso Gólgota que percorría Yeshua en solitario ante un panorama aterrador. Sen salmos nin cánticos xubilantes. E esta é a verdade —din as escrituras—. Unha verdade que a min me resoa dun xeito máis laico na frase de “dígaa Agamenón ou dígaa o porqueiro”, que vén sendo o mesmo. E punto. As procesións reflicten estes momentos, si, pero son tamén outra cousa.
Nelas a música vibra por todas partes: escóitanse redobres de tambores, toques de campás, bandas militares, escolanías, coros, solistas, saeteiros e saeteiras, cantos gregorianos, oratorios, música llanera, miskita, crioula, lamentos quechuas ou o Miserere mei de Allegri… E en Ferrol todo é música especialmente, xa que enlaza coa Festa das Pepitas, mesturándose rondallas, nazarenos, os Cantos de Taberna de Curuxeiras, as bandas das confrarías, os gaiteiros —sempre os gaiteiros—… nunha singular miscelánea que desemboca no “Ferrol Touch”, que engancha, si, e moito. E agora eu, escribindo estas liñas e anticipándome ao que vén despois, penso: ¿E quen me presta a min unha escaleira? ¡Lerias! ¡Ah, si!, xa o sei. Don Antonio Machado. Só el o faría, seguramente. Porque el pensaba —¡e canto emociona!— en quitarlle os cravos ao Cristo dos Xitanos, a ese que andou no mar, cantándolle sen querelo con máis amor ca ninguén, penso. Porque el quería e estaba disposto, Señor; el estaba disposto… ¡a desencravar!