A Xunta quere levar a intelixencia artificial á xestión do lixo para afinar rutas e mellorar o reciclaxe
A Xunta deu un paso máis na súa estratexia de modernización da xestión dos residuos domésticos coa posta no foco da dixitalización e da intelixencia artificial. A conselleira de Medio Ambiente e Cambio Climático, Ángeles Vázquez, visitou a planta de transferencia que Sogama opera no concello de Curtis, onde defendeu que a tecnoloxía permitirá optimizar a recollida municipal e reforzar a contribución ao reciclaxe.
O eixo desta folla de ruta é o Plan de Transformación Dixital de Sogama, dotado con algo máis de 2,8 millóns de euros. O obxectivo é mellorar a eficiencia da empresa pública e dos 304 concellos aos que presta servizo, reducindo tarefas manuais e custos operativos, algo que, segundo indicou a conselleira, debería repercutir no conxunto da cidadanía.
Entre as principais novidades, Vázquez explicou que os municipios poderán dispoñer de información practicamente en tempo real sobre a cantidade de residuos recollidos por cada camión, tanto na bolsa amarela (envases de plástico, latas e bricks) como na negra (fracción resto) e na marrón (materia orgánica). Esa fotografía detallada permitirá avaliar a eficacia das rutas e axustar frecuencias, horarios e necesidades reais do servizo. Tamén facilitará comparacións con concellos de tipoloxía semellante e un seguimento máis fino da achega ao reciclaxe.
A conselleira estivo acompañada polo presidente de Sogama, Javier Domínguez, e puxo o acento nunha cuestión clave para os territorios con poboación dispersa: o transporte dos residuos pode supoñer unha partida elevada. Nese contexto, afinar a recollida convértese nun elemento decisivo para evitar desprazamentos con baixa carga, reorganizar itinerarios e dar unha resposta máis axeitada ás necesidades de cada zona.
O plan tamén pretende mellorar a produtividade interna nas instalacións de Sogama, ao reducir traballos repetitivos, detectar situacións que poidan derivar en erros operativos e favorecer unha coordinación máis eficaz. Ademais, a centralización e visualización sinxela dos datos busca fortalecer a relación coa administración local, ofrecendo información estruturada e contrastada para a toma de decisións.
R-Dixital articúlase arredor de dous proxectos complementarios, Traza e o Portal do cliente. O primeiro funcionará como unha plataforma central de xestión, integrando información desde a entrada dos residuos nas infraestruturas de Sogama ata a súa saída convertidos en recursos. Isto implica recompilar datos de cada camión que chega ao complexo ambiental de Cerceda, ás plantas de compostaxe, ás de transferencia, ás ferroviarias e ao resto da rede industrial da entidade.
Pola súa banda, o Portal do cliente será a ventá de consulta e comunicación cos concellos. Terá carácter bidireccional e permitirá acceder e xestionar en liña datos en tempo real, como cantidades entregadas, achega ao reciclaxe, comparativas con municipios equivalentes ou o histórico de facturación. Para a Xunta, contar con esa información inmediata facilitará a verificación de incidencias e a súa resolución dentro de prazo, ademais de apoiar decisións como a optimización de rutas ou un reparto de colectores máis axustado aos niveis de xeración de residuos de cada área.
A aposta pola intelixencia artificial completarase cun chatbot integrado no Portal do cliente, dispoñible 24 horas ao día e 7 días á semana, co que os concellos poderán realizar consultas e obter respostas ao momento. Ademais, a IA permitirá elaborar proxeccións sobre a evolución futura na xeración de residuos, ofrecendo escenarios probables para anticipar necesidades.
Segundo as previsións trasladadas durante a visita, Traza debería estar plenamente operativo a mediados deste ano e o Portal do cliente, actualmente en fase piloto, converterse nunha realidade a comezos de 2027, unha vez rematado o despregamento e a capacitación.