Política | Deputación

O pleno provincial pide abrir un proceso real de diálogo cos concellos sobre unha norma chamada a redefinir competencias, financiamento e relacións entre municipios, deputacións e Xunta

A Deputación da Coruña aprobou no pleno ordinario unha moción para esixir á Xunta que retrotraia a tramitación do Anteproxecto de Lei de Administración Local de Galicia e abra un proceso de participación real co conxunto das entidades locais. A iniciativa, defendida polo PSdeG e apoiada por BNG e Alternativa dos Veciños, saíu adiante co voto en contra do PP e converte unha discusión técnica nun conflito de fondo sobre quen debe decidir como se gobernan os concellos galegos.

O debate non xira arredor dunha lei menor. O texto que impulsa a Xunta está chamado a substituír a normativa local vixente desde hai case tres décadas e pretende ordenar nunha soa norma cuestións centrais da vida municipal: que competencias corresponden aos concellos, cales poden ser delegadas, como se organizan os municipios, que papel deben xogar as deputacións, que fórmulas de cooperación poden establecerse entre administracións e como se articula a facenda e o financiamento local. A propia Xunta presenta o anteproxecto como unha reforma integral coa que di querer modernizar o marco local, simplificar burocracia e adaptar a administración municipal á realidade tecnolóxica e demográfica actual.

Nesa explicación oficial está unha das claves do choque político. O Goberno galego sostén que a futura norma mellorará a suficiencia financeira dos concellos cun novo sistema de participación nos tributos autonómicos, introducindo variables como a dispersión xeográfica e o envellecemento da poboación. Tamén defende que a lei dará un tratamento específico aos municipios afectados polo reto demográfico, reforzará o papel das deputacións na asistencia aos concellos máis pequenos e abrirá novas fórmulas de cooperación, como agrupacións municipais para compartir persoal técnico ou prestación de servizos. Xunto a iso, o texto incorpora medidas ligadas á administración electrónica, ás sesións a distancia, ao goberno aberto e á planificación pública.

Pero é precisamente esa ambición reformadora a que leva a Deputación e a outros actores do municipalismo a reclamar máis tempo e máis interlocución. O goberno provincial considera que non se pode remodelar toda a arquitectura local galega cun prazo de alegacións que xulga insuficiente e sen unha consulta efectiva aos concellos. A crítica non é só formal: detrás dela hai a sospeita de que a norma, lonxe de reforzar a autonomía municipal, poida aumentar cargas sen garantir recursos, condicionar máis a acción dos concellos e blindar unha visión do territorio deseñada desde a Administración autonómica. Esa foi tamén unha das ideas defendidas por Bernardo Fernández no pleno.

As reservas non proceden unicamente da Deputación coruñesa. A FEGAMP e outras institucións advertiron nas últimas semanas de aspectos sensibles do anteproxecto, entre eles a falta de máis tempo para estudar un texto moi amplo, a ausencia de memorias económicas suficientes sobre o custo das novas obrigas, o risco de que se atribúan competencias sen financiamento asegurado e a inclusión de mecanismos que xeraron especial recelo, como a regulación de posibles fusións municipais forzosas en determinados supostos. Tamén se puxo sobre a mesa a crítica de que o texto deixa nun segundo plano figuras territoriais recoñecibles en Galicia como as parroquias e as comarcas.

A Xunta rexeita esa lectura e afirma que o procedemento si foi participativo. A Consellería de Presidencia sostén que o anteproxecto se someteu ao trámite de consulta pública previa dentro do prazo legal e que a FEGAMP puido participar no proceso. Ademais, o Goberno galego lembra que, unha vez aprobado como proxecto de lei, a norma seguirá a súa tramitación parlamentaria e poderá incorporar emendas e novas achegas. Esa é tamén a posición que sostivo o PP no debate da Deputación, ao defender que xa existiron canles para facer observacións e que un texto deste alcance non pode redactarse, en palabras dos populares, 'a 313 mans'.

O que revela o acordo aprobado pola Deputación é que a batalla pola lei local xa non é só xurídica nin administrativa, senón claramente política. No fondo está en discusión que modelo de municipalismo quere Galicia: un no que os concellos gañen músculo financeiro e ferramentas para cooperar, como sostén a Xunta, ou outro no que esa reforma só será lexítima se nace dunha negociación real cos gobernos locais e con financiamento suficiente, como reclaman a institución provincial e boa parte do municipalismo. Esa é a razón pola que unha norma aparentemente técnica acabou convertida nun dos novos focos de confrontación entre a Xunta e as administracións locais.